Depresja jest jedną z najczęściej występujących chorób na świecie. Około 3,8% populacji boryka się z depresją. Na całym świecie około 350 milionów ludzi cierpi na depresję. Depresja występuje około 50% częściej u kobiet niż u mężczyzn. Niemal 1.5 miliona Polaków cierpi na depresje, szacuje się, że obecnie jest to jedna z najczęściej występujących chorób na świecie.
Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) depresja to powszechne zaburzenie psychiczne charakteryzujące się utrzymującym się obniżonym nastrojem lub utratą zainteresowania i przyjemności z codziennych aktywności, trwającymi przez dłuższy czas. Stan ten różni się od zwykłych wahań nastroju i krótkotrwałych reakcji emocjonalnych na wyzwania życia codziennego. Depresja może znacząco wpływać na wszystkie aspekty życia, w tym relacje z rodziną, przyjaciółmi oraz funkcjonowanie w społeczności, a także prowadzić do problemów w pracy czy szkole.
Podczas epizodu depresyjnego osoba odczuwa głęboki smutek, drażliwość lub pustkę. Może stracić zainteresowanie lub radość z codziennych aktywności. Epizod depresyjny różni się od zwykłych zmian nastroju, ponieważ utrzymuje się przez większość dnia, prawie codziennie, przez co najmniej dwa tygodnie. Epizod depresyjny może mieć różne nasilenie, od łagodnego, przez umiarkowany, aż po ciężki, zależnie od liczby objawów, ich intensywności oraz wpływu na życie osoby dotkniętej tym zaburzeniem.
Pierwsze objawy depresji często pozostają niezauważone, nie tylko przez bliskich, ale nawet samych pacjentów.
Objawy depresji u młodzieży:
- smutek
- ograniczenie lub rezygnacja z zainteresowań i aktywności, które dotychczas sprawiały radość (anhedonia)
- zmiany w zakresie aktywności psychoruchowej – spowolnienie lub pobudzenie
- poczucie braku nadziei i sensu życia
- niskie poczucie własnej wartości
- nadmierne poczucie winy
- poczucie bezradności
- nawracające myśli o śmierci i samobójstwie
- spadek energii
- nadmierna męczliwość
- zaburzenia koncentracji uwagi
- wzrost lub spadek apetytu
- zmiana wzorca snu (utrzymujące się przez pewien czas wyraźne trudności z zasypianiem lub wczesne wybudzanie).
Leczeniem depresji zajmuje się psychiatra, a jeśli łatwo można zidentyfikować objawy, leczenie może poprowadzić lekarz pierwszego kontaktu (lekarz POZ). Do psychiatry nie potrzeba skierowania. W niektórych przypadkach depresja wymaga hospitalizacji i leczenia w ośrodkach specjalizujących się w pomocy osobom dotkniętym problemem depresji oraz ich rodzinie i bliskim.
Leczenie depresji jest procesem długotrwałym. Stosuje się w nim psychoterapię/ farmakoterapię lub obie terapie jednocześnie. Ogromne znaczenie ma także wsparcie społeczne i aktywność fizyczna.
Uwaga! Jeśli dziecko wypowiada myśli na temat braku sensu życia, interesuje się umieraniem, twierdzi, że chciałby zasnąć i więcej się nie obudzić, szuka informacji na temat leków, trucizn, ujawnia choćby niewielkie zamiary popełnienia samobójstwa, to istnieje poważne ryzyko podjęcia przez nie próby samobójczej. W takiej sytuacji kontakt ze specjalistą powinien być natychmiastowy. Może się okazać, że konieczna będzie hospitalizacja dziecka.
Jak chronić dzieci?
- Budowanie relacji w domu – wspólny czas, rozmowy, zainteresowanie światem młodego człowieka, obecność i uważność.
- Uczenie radzenia sobie ze stresem – poprzez sport, sztukę, relaksację zamiast unikania/substancji psychoaktywnych itp.
- Edukacja rówieśnicza – młodzież często bardziej ufa swoim kolegom niż dorosłym.
- Dostęp do pomocy psychologicznej – szybka interwencja w kryzysie może zapobiec pogłębieniu się problemu.
Bernadetta Pisarczyk
Psycholog